Analog Paneer Ban: अ‍ॅनालॉग पनीरवर बंदी घातली

महाराष्ट्रात अ‍ॅनालॉग पनीरच्या उत्पादनावर आणि विक्रीवर बंदी घालण्यात आली आहे. राज्यातील हॉटेल्स, केटरर्स आणि क्लाउड किचन यांना याचा वापर करण्यास मनाई करण्यात आली आहे. याबाबत आरोप आहे की, अनेक मोठ्या ब्रँड्सने ग्राहकांना माहिती न देता खरे पनीराऐवजी अ‍ॅनालॉग पनीराचा वापर केला. अ‍ॅनालॉग पनीर हा खऱ्या पनीरापेक्षा स्वस्त असल्यामुळे त्याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जात होता. राज्य सरकारने अन्न व औषध प्रशासनाच्या माध्यमातून एक आदेश जारी केला आहे, ज्यामध्ये अ‍ॅनालॉग किंवा नॉन-डेअरी पनीरच्या उत्पादन, साठवणूक, वाहतूक, वितरण आणि विक्रीवर बंदी घालण्यात आली आहे. या निर्णयामागील कारण म्हणजे राज्यभरात केलेल्या तपासणीत ३५.४ टक्के पनीरचे नमुने मानकांचे पालन करत नसल्याचे आढळले. यामध्ये अनेक नमुन्यांमध्ये दुधाच्या फॅटऐवजी वनस्पती फॅटचा वापर करण्यात आल्याचे स्पष्ट झाले आहे. १ एप्रिल २०२५ ते ३१ मार्च २०२६ या कालावधीत गोळा केलेल्या ३०८ नमुन्यांपैकी १०९ नमुने निकृष्ट दर्जाचे किंवा असुरक्षित असल्याचे आढळले. प्रयोगशाळेच्या अहवालानुसार, ७९ नमुने निकृष्ट दर्जाचे आणि ३० नमुने पूर्णपणे असुरक्षित होते.

अ‍ॅनालॉग पनीर हा दुग्धजन्य पदार्थांचा एक कृत्रिम पर्याय आहे, जो वनस्पती तेल आणि इतर घटक वापरून तयार केला जातो. हे पनीर सामान्य पनीरसारखे दिसते, परंतु ते दुग्धजन्य पदार्थ नाही. यामध्ये स्टार्च, पीठ, दुधाचे घन पदार्थ, प्रिझर्वेटिव्ह आणि कृत्रिम स्वाद यांचा समावेश असतो. पारंपरिक पनीर लिंबाचा रस किंवा व्हिनेगर वापरून बनवले जाते, तर अ‍ॅनालॉग पनीरवर अनेक प्रक्रिया केल्या जातात. हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्समध्ये अ‍ॅनालॉग पनीर हा एक स्वस्त पर्याय आहे, परंतु त्यात प्रथिनांचे प्रमाण कमी असते आणि आरोग्यासाठी हानिकारक चरबी आणि कर्बोदके जास्त प्रमाणात असतात. यामध्ये आवश्यक पोषक तत्वे जसे की कॅल्शियम आणि जीवनसत्त्वे नसतात, जे खऱ्या पनीरमध्ये आढळतात.