Efforts of Taxi Drivers to Learn Marathi:रिक्षा-टॅक्सी चालकांची मराठी शिकण्याची कसरत

मुंबईतील रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांनी मराठी भाषा शिकण्यासाठी मोठा उत्साह दाखवला आहे, परंतु त्यासाठी त्यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. दिवसभर रिक्षा चालवून उपजीविका सांभाळणारे हे चालक, नंतर मराठी भाषेच्या प्रशिक्षण वर्गांना उपस्थित राहण्याचा प्रयत्न करत आहेत. यामुळे त्यांच्या उत्पन्नावर परिणाम होत असला तरी, प्रवाशांशी संवाद साधण्यासाठी आणि नियमांचे पालन करण्यासाठी मराठी शिकणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. सध्या अनेक चालक दिवसभर काम करून थोडा वेळ काढून मराठीच्या वर्गांना उपस्थित राहतात. वर्गासाठी काही तास वाहन थांबवावे लागल्याने त्यांच्या रोजच्या कमाईत घट होत आहे. प्रशिक्षणामध्ये दैनंदिन संवाद, प्रवाशांशी संवाद साधणे, शासकीय व्यवहारातील भाषा आणि मूलभूत वाचन-लेखन यावर विशेष लक्ष केंद्रित केले जात आहे. प्रशिक्षण पूर्ण करणाऱ्या चालकांना प्रमाणपत्रही दिले जाणार आहे. या उपक्रमाला मिळणारा प्रतिसाद पाहता, प्रशिक्षणाचा विस्तार करण्याचा निर्णय घेतला आहे. आतापर्यंत सुमारे १०० ते १५० चालकांनी प्रशिक्षण पूर्ण केले आहे. मुंबई महानगर क्षेत्रात आणखी १० ते १२ नवीन वर्ग सुरू करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे, ज्यामुळे अधिकाधिक चालकांना मराठी शिकता येईल. मुंबईतील विविध भागांमध्ये या वर्गांना चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड, उत्तराखंड, पश्चिम बंगाल आणि राजस्थान येथून आलेले चालक मराठी शिकण्यास विशेष उत्सुक आहेत. काही ठिकाणी मराठी भाषिक चालक प्रशिक्षक म्हणून काम करत आहेत. मुंबईत सुमारे चार लाख रिक्षा-टॅक्सी परवाने आहेत आणि दोन पाळ्यांमध्ये जवळपास आठ लाख चालक कार्यरत आहेत. एवढ्या मोठ्या संख्येच्या चालकांना प्रशिक्षण देण्यासाठी सध्याची व्यवस्था अपुरी पडत आहे. पावसामुळे वर्ग घेण्यात येणाऱ्या अडचणी, प्रशिक्षणासाठी जागा व सभागृहाचा खर्च आणि मर्यादित प्रशिक्षण क्षमता यामुळे प्रशासनाने मराठी शिकण्यासाठी दिलेली १५ ऑगस्टची मुदत वाढवावी, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे. मुंबई उपनगरांमध्ये जवळपास २ लाख ८० हजार रिक्षा कार्यरत असून, त्यापैकी सुमारे ८० टक्के चालक अमराठी भाषिक आहेत. एका तुकडीत केवळ ५० चालकांना प्रशिक्षण देता येत असल्याने सर्व चालकांना वेळेत प्रशिक्षण देणे कठीण झाले आहे. अनेक चालकांच्या उत्पन्नावर परिणाम होत आहे. काही चालक परीक्षेत अनुत्तीर्ण झाल्यास त्यांना पुन्हा परीक्षा द्यावी लागत असल्याने प्रक्रिया आणखी लांबते. या पार्श्वभूमीवर, १५ ऑगस्टऐवजी २६ जानेवारीपर्यंत मुदतवाढ द्यावी, अशी मागणी रिक्षा-टॅक्सी संघटनांनी केली आहे. सध्या मुंबईत २० ते २५ हजारांहून अधिक चालकांनी मराठीचे धडे घेण्यास सुरुवात केली आहे. रिक्षांचा तुटवडा, प्रवाशांचे हाल हे लक्षात घेता, रिक्षाचालक मराठी शिकण्यास तयार आहेत आणि मोठ्या संख्येने प्रशिक्षण घेत आहेत. मात्र, उपलब्ध प्रशिक्षण केंद्रे अपुरी पडत आहेत. कामाच्या वेळेत वर्ग पूर्ण करणे कठीण जात असल्याने १५ ऑगस्टची मुदत वाढवण्यात यावी. मुदतवाढ न दिल्यास रस्त्यांवर रिक्षांचा तुटवडा निर्माण होऊन प्रवाशांचे हाल होतील. त्याचा फटका चालक आणि प्रवासी दोघांनाही बसू शकतो. – शशांक राव, अध्यक्ष, मुंबई ऑटोरिक्षा टॅक्सीमेन्स युनियन. नवीन वर्गांचे नियोजन चालकांचा या उपक्रमाला कोणताही विरोध नाही. सर्वांची मराठी शिकण्याची इच्छा आहे. मात्र, पावसामुळे वर्ग घेण्यात येणाऱ्या अडचणी, जागेचा प्रश्न आणि चालकांची मोठी संख्या लक्षात घेता १५ ऑगस्टची मुदत अपुरी आहे. त्यामुळे २६ जानेवारीपर्यंत मुदतवाढ देण्यात यावी. येत्या शनिवार-रविवारपासून मोठ्या प्रमाणावर १० ते १२ नवीन वर्ग सुरू करण्याचे नियोजन आहे. – के. के. तिवारी, अध्यक्ष, भाजप टॅक्सी रिक्षा आघाडी सेल