Ammonium Sulfate as a Beneficial Alternative: अमोनियम सल्फेट खताचे फायदे आणि उपयोग

युरिया हे खत नत्राचा एक प्रमुख स्रोत आहे, ज्याचा वापर कृषी क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात केला जातो. तथापि, युरियाच्या वापरामुळे काही समस्या उद्भवतात, विशेषतः ज्या जमिनीत सामु जास्त आहे आणि तापमानही वाढलेले आहे. युरियामुळे अमोनियम (NH₄⁺) पिकांस उपलब्ध होत असला तरी, व्होलाटायझेशनमुळे अमोनिया (NH₃) हवेत विरून जातो, ज्यामुळे पिकांना आवश्यक नत्र कमी मिळते. युरिया जमिनीच्या पृष्ठभागावर टाकल्यास, त्याचे व्होलाटायझेशन अधिक प्रमाणात होते आणि युरिया दिल्यानंतर तीन आठवड्यात त्याचा मोठा भाग वाया जातो. युरियामुळे जमिनीचा पीएच देखील वाढतो, ज्यामुळे जमिनीची गुणवत्ता प्रभावित होते. युरियाच्या हायड्रोलिसीस प्रक्रियेमुळे बायकार्बोनेट (HCO₃⁻) तयार होते, जे कॅल्शियमसोबत क्रिया करून कॅल्शियम कार्बोनेट (CaCO₃) तयार करते. यामुळे सामु वाढण्यास अटकाव होतो, परंतु सतत युरियाच्या वापरामुळे कॅल्शियम कार्बोनेटचे प्रमाण वाढते, ज्यामुळे जमिनीच्या सामुत वाढ होते. युरियाच्या वापरामुळे पाण्याची कमी आणि उच्च तापमान यामुळे या प्रक्रियांची तीव्रता वाढते.

अमोनियम सल्फेट हा युरियाचा एक उत्तम पर्याय ठरतो, विशेषतः ज्या जमिनीत सामु जास्त आहे. यामध्ये व्होलाटायझेशनचे प्रमाण कमी असते, जे युरियाच्या तुलनेत १० ते १४ टक्के असते, तर युरियाचे व्होलाटायझेशन २० ते ३० टक्के असते. अमोनियम सल्फेटमध्ये २१% अमोनियम स्वरूपातील नायट्रोजन आणि २४% सल्फेट म्हणजेच सल्फर असतो. यामुळे अल्कधर्मी मातीमध्ये सामु कमी करण्यास मदत होते. याशिवाय, अमोनियम सल्फेट हे मिश्र खत असल्यामुळे वनस्पतीला सल्फर सहजपणे उपलब्ध होतो, जो पानांमधील हरितद्रव्याची वाढ करण्यास मदत करतो. यामुळे वनस्पतीच्या पानांचा रंग गडद हिरवा राहतो, जो उत्पादनाच्या गुणवत्तेसाठी महत्त्वाचा आहे.