Reflections: मार्मिक भाष्य

‘लोकरंग’च्या २ ऑगस्टच्या अंकात डॉ. हृषीकेश रांगणेकर यांनी ‘झुरळ मिसरुडीच्या गुदगुल्या…’ या लेखात आजच्या राजकीय, सामाजिक आणि डिजिटल युगातील आंदोलनांच्या स्वरूपातील बदलांवर एक गहन विचार मांडला आहे. या लेखात त्यांनी जेन-झी पिढीच्या उपरोधिक आणि नवनवीन शैलीत आंदोलनांची व्याख्या कशी बदलली आहे, याचे सुस्पष्ट चित्रण केले आहे. भूतकाळातील आंदोलनांचे गंभीर स्वरूप आणि आजच्या डिजिटल युगातील आंदोलनांची लढाई यामध्ये झालेल्या बदलांचा प्रभावी आढावा घेतला आहे. लेखात वापरलेली शब्दकळा आणि ग्रामीण-शहरी भाषेचा संगम वाचकांना आकर्षित करतो. आंदोलनांचे जुने नियम आता कसे कालबाह्य होत चालले आहेत, हे त्यांनी सोप्या भाषेत स्पष्ट केले आहे. हा लेख केवळ एका तात्कालिक आंदोलनाचे वर्णन नसून, तो आजच्या नव्या राजकीय आणि सामाजिक संस्कृतीचा एक महत्त्वाचा दस्तऐवज आहे. – प्रवीण नारायणराव डोईबळे, अंबरनाथ

विद्यार्थी आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर, सलग दोन रविवार ‘लोकरंग’ पुरवणीतील लेख वाचताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची राजकीय कार्यशैली लक्षात येते. मोदींची कार्यशैली गप्प बसण्याची नाही, कारण त्यांची राजकीय जडणघडण तशीच आहे. गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना त्यांनी ‘दबाव’ सहन करणे आवडत नाही. ‘माय वे और हायवे’ या त्यांच्या कार्यपद्धतीतून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा परिचय मिळतो. गुजरात दंगलीच्या काळात अटलबिहारी वाजपेयींनी मोदींना ‘राजधर्म’ाची आठवण करून दिली होती, परंतु मोदींनी त्यावेळी पत्रकार परिषदेतच आपली राजकीय देहबोली दाखवून दिली होती. पंतप्रधान झाल्यावर त्यांनी अनेक धक्कादायक निर्णय घेतले आहेत, ज्यातून त्यांच्या राजकीय शैलीचा अंदाज येतो. सध्या मोदींच्या नेतृत्वाखालील सरकार पूर्ण बहुमतात नाही, त्यामुळे ते अनेक अंगांनी राजकीय विचार करणार आहेत. आंदोलनकर्त्या विद्यार्थ्यांनी सजग राहणे आवश्यक आहे. – पद्माकर कांबळे, मुंबई

डॉ. हृषीकेश रांगणेकर यांच्या लेखात जेन-झी आंदोलनाचा योग्य आढावा घेतला आहे. सत्ताधारी वागणूक, शिक्षण आणि रोजगाराबाबतच्या समस्यांमुळे या पिढीमध्ये असंतोष निर्माण झाला आहे. जेन-झी पिढी फक्त पिझ्झा आणि बर्गर खाणारी नसून, सोशल मीडियावर प्रभावीपणे सक्रिय आहे, हे सरकारच्या लक्षात येणे आवश्यक आहे. या पिढीने विनोदाच्या अंगाने आंदोलनाची शैली विकसित केली आहे, ज्यामुळे हे आंदोलन देशभर पसरले आहे. ‘लोकरंग’मधील लेखाने या पिढीच्या धैर्याची, धाडसाची आणि निर्भीडतेची चुणूक दाखवली आहे. त्यांनी सरकारला विचार करायला भाग पाडले आणि धर्मेंद्र प्रधान यांना राजीनामा द्यावा लागला. स्वातंत्र्यानंतरच्या काळातील सर्वात मोठे आंदोलन यशस्वी झाले आहे आणि त्यामुळे जेन-झी पिढीने एक नवा आदर्श स्थापित केला आहे. – डॉ. अशोक इंगळे, अकोला