Three Generations of Memories:तीन पिढ्यांची स्मृतिचित्रे

संजीव वसंत फडके यांच्या ‘प्रभात टॉकीजसमोर’ या पुस्तकात तीन-चार पिढ्यांची सांस्कृतिक आणि भौगोलिक स्मृतिचित्रे एकत्रित केली आहेत. हे पुस्तक एक ललित लेखसंग्रह असून, वाचकांना आपल्या कुटुंबाच्या इतिहासातल्या अनेक गोष्टींची ओळख करून देते. लेखकाच्या आयुष्यातील ठाणे शहरातील अनुभव आणि त्याच्या आजुबाजूच्या परिसरातील सांस्कृतिक वातावरण यांचा समावेश या लेखसंग्रहात आहे. पुस्तकाच्या शीर्षकातच ठाणे शहरातील प्रभात टॉकीजचा उल्लेख असल्याने, वाचकांना हे स्थान अधिक जवळचे वाटते. विशेषतः ज्येष्ठ वाचकांना या ठिकाणाची आठवण येईल, तर तरुण पिढीला या ठिकाणाच्या ऐतिहासिक महत्त्वाची जाणीव होईल. लेखकाच्या बालपणातील आठवणी, भुताखेतांच्या गोष्टी, सार्वजनिक नळावर पाणी भरण्याचे अनुभव, एकत्र कुटुंबाचे महत्त्व, कौटुंबिक प्रश्न, आजारपण, बेकारी आणि नोकरी शोधण्याचे अनुभव यांचा समावेश या पुस्तकात आहे. लेखकाने अनेक नोकर्‍या केल्यानंतर टी. जे. एस. बी. बँकेत स्थिरावले आणि तिथे त्याने केलेली प्रगती व नवीन तंत्रज्ञान याबद्दल विचारले आहे. या पुस्तकात ७५ लेखांचा समावेश असून, मानवी आयुष्यातील भावनांचे महत्त्व अधोरेखित करणारे अनेक प्रसंग व विचार आहेत. पाऊस, निसर्ग, माणसांची सोबत आणि बालपण याबद्दल विविध लेख वाचकांना विचारात टाकतात.

लेखकाच्या पत्नीच्या मृत्यूने त्याला ‘मृत्यू एक अटल सत्य आहे’ हे शिकवले. शरीराचे अस्तित्व संपले तरी स्मरणात ती व्यक्ती कायम राहते. या अनुभवातून लेखकाने एक भावसमृद्ध आयुष्य जगले आहे हे स्पष्ट होते. पुस्तकातील भाषा साधी, सरळ आणि ओघवती आहे, ज्यामुळे वाचकांना वाचनात अडचण येत नाही. मानवी व्यवहारांमधील साधेपणाची ताकद या पुस्तकात ठळकपणे जाणवते. लेखकाने शब्दांच्या जंजाळात न अडकता, सहज आणि प्रांजळ भाषेत लेखन केले आहे, जे वाचकांना भावते. ठाण्याच्या तलावपाळीजवळच्या परिसरातील प्रभात चित्रपटगृहाची इमारत, टॉकीज, त्याची गर्दी आणि प्रभातला पिंजरा सिनेमाचे लावलेले पोस्टर यांची रंगसंगती पुस्तकाच्या मुखपृष्ठावर अप्रतिमपणे दर्शवली आहे. हे मुखपृष्ठ वाचकांचे लक्ष वेधून घेते आणि त्यांना पुस्तक वाचण्यास प्रवृत्त करते. लेखकाच्या अनुभवांची आणि आठवणींची ही सफर वाचकांना त्यांच्या स्वतःच्या आयुष्यातील आठवणींमध्ये घेऊन जाते, ज्यामुळे हे पुस्तक एक अद्वितीय वाचन अनुभव प्रदान करते.