Changing Priorities in Parenthood: लग्नाची पंचविशी: मूल हवं आहे, पण...!

आधुनिक काळात तरुण पिढीच्या जीवनशैलीत मूल हवं की नको याबाबतचा द्विधावस्था स्पष्टपणे दिसून येतो. अनेक तरुण-तरुणी आर्थिक स्थैर्य आणि उंची राहणीमानाचा अनुभव घेत असताना, त्यांना मूल हवं आहे, परंतु त्यासाठी योग्य आणि सुरक्षित वातावरण उपलब्ध आहे का, याबाबत चिंता वाटते. या असुरक्षित वातावरणात आपल्या मुलांना वाढवणं योग्य आहे का, असा प्रश्न त्यांना सतत भेडसावत आहे. '१५५ सदाशिव पेठ, सातारा' या पुस्तकात दाभोलकर कुटुंबाची कथा सांगितली आहे, ज्यामुळे मला माझ्या आजीची आठवण झाली. आजीने अकरा मुलं जन्माला घातली, आणि तिच्या कर्तबगार मुलांचा अभिमान होता. परंतु, आजच्या पिढीने एक किंवा दोन अपत्यांवर थांबण्याचा निर्णय घेतला आहे. आजी नेहमी म्हणायची की, 'लोकसंख्या वाढतच राहणार, पण तुम्ही बुद्धिवंतांची लोकसंख्या कमी करत राहणार.' आजच्या काळात एक मूल किंवा अपत्यहीन पिढी पाहायला मिळते. निसर्गाने प्रजातींचं अस्तित्व टिकवण्यासाठी प्रजननाचं वरदान दिलं आहे, परंतु उच्च शिक्षणामुळे मानवाचा प्रजननाकडे कल कमी झाला आहे. भारतात निम्नस्तरातील लोकसंख्या वाढत आहे, ज्यामुळे अनेक जण खालच्या स्तरावर जीवन जगत आहेत. ज्यांना संधी मिळाली, त्यांची पुढची पिढी या सिद्धांताच्या पुढच्या स्तरावर जात आहे, पण आर्थिक स्थैर्य आणि भावनिक सुरक्षितता यामध्ये असंतुलन येत आहे.

कोरोना साथीच्या काळानंतर भारतातील कार्यसंस्कृतीत मोठा बदल झाला आहे. अनेक लोकांच्या कामाच्या वेळा वाढल्या आहेत, ज्यामुळे कुटुंबासाठी वेळ देण्यास कमी वेळ मिळतो. संध्याकाळी वाहतुकीच्या कोंडीत अडकलेले लोक घरच्या कामात कधी पोहोचणार, याबाबत चिंता व्यक्त करतात. कामाच्या ताणामुळे कुटुंबाच्या स्वास्थ्यावर परिणाम होत आहे. अनेकजण आपल्या कुटुंबाला आनंदी ठेवण्यास असमर्थ आहेत. कामाच्या तासांमध्ये वाढ झाल्यामुळे, घरातील वृद्ध आणि मुलांना वेळ देण्यास कमी वेळ मिळतो. यामुळे व्यक्तिमत्व विकासावरही परिणाम होत आहे. आजच्या तरुण पिढीला त्यांच्या जीवनशैलीत संतुलन साधण्याची गरज आहे, जेणेकरून त्यांना त्यांच्या कुटुंबासोबत अधिक वेळ घालवता येईल.