Daily Calls to Parents:पालकांना रोज फोन करणे: एक आरोग्यदायी सवय की अवलंबित्व?

पालकांना दररोज फोन करणे हे एक सामान्य वर्तन आहे, जे अनेक भारतीय कुटुंबांमध्ये दिसून येते. घरातील सदस्य, विशेषतः आई, आपल्या मुलांना ऑफिसमध्ये पोचल्यावर किंवा बाहेर जाताना फोन करण्यास सांगतात. परंतु, या सवयीचा अर्थ काय आहे? काही संस्कृतींमध्ये, पालकांशी रोज संपर्क साधणे हे अवलंबित्वाचे लक्षण मानले जाते. मानसशास्त्रीय अभ्यासानुसार, व्यक्तीच्या स्वावलंबनाची पातळी तिच्या पालकांशी संवादाच्या प्रमाणावर अवलंबून असते. पश्चिमी संस्कृतींमध्ये, प्रौढ झाल्यावर मुलांना स्वतःच्या खर्चाची जबाबदारी घेणे आवश्यक असते. त्यामुळे, १७ किंवा १८ व्या वर्षीच मुलं आई-वडिलांना सोडून स्वतंत्रपणे जगायला लागतात. पण त्यांना निर्णय घेण्यास किती तयारी आहे, हे मात्र वेगळं आहे. फक्त संवादाच्या प्रमाणावरून व्यक्तीची भावनिक परिपक्वता ठरवता येत नाही. संवाद निर्णय क्षमतेवर प्रभाव टाकतो का, की सकारात्मक नातेसंबंधांना बळकटी देतो, हे महत्त्वाचं आहे. कौटुंबिक मानसशास्त्रानुसार, नियमित संवाद आपुलकी, जवळीकता आणि सांस्कृतिक मूल्ये दर्शवतो. मात्र, जर संवाद निर्णय क्षमतेवर नियंत्रण ठेवत असेल, तर व्यक्ती पालकांवर अवलंबून आहे.

जॉन बॉल्बी आणि मेरी आइन्सवर्थ यांनी विकसित केलेल्या अ‍ॅटॅचमेंट थिअरीच्या आधारे, लहानपणी पालकांसोबतच्या नात्याचा प्रभाव मोठेपणीच्या नातेसंबंधांवर असतो. उदाहरणार्थ, एक प्रौढ व्यक्ती रोज आई-वडिलांना फोन करते, पण याचा अर्थ ती निर्णय घेण्यासाठी त्यांच्यावर अवलंबून आहे, असं नाही. ती स्वतःच्या आर्थिक निर्णयांमध्ये सक्षम आहे आणि ऑफिसमधील अडचणींचा सामना करते. इथे रोजचा फोन एक मजबूत नात्याची आणि भावनिक जोडलेपणाची खूण आहे. मानसशास्त्रज्ञ याला सुरक्षित नातेसंबंध मानतात, जिथे जवळीक आणि स्वायत्तता एकत्र असतात. याच संदर्भात, मरे बोवेन यांच्या फॅमिली सिस्टीम्स थिअरीने स्व-भिन्नतेचा विचार केला आहे. सकारात्मक विचारांचं कुटुंब सदस्यांना स्वतंत्र ओळख जपण्याची संधी देते. उदाहरणार्थ, एक भाऊ पालकांच्या सल्ल्यानुसार निर्णय घेतो, तर बहीण त्यांच्या मंजुरीशिवाय काहीही करत नाही. दोघांचं वर्तन एकसारखं असलं तरी, त्यामागील मानसशास्त्र वेगळं आहे.