Literary Loss: 'डोह'कार श्रीनिवास विनायक कुलकर्णी यांचे निधन

कराड : मराठी लघुनिबंध आणि कथेच्या क्षेत्रात आपल्या संवेदनशील लेखनाने एक विशेष स्थान निर्माण करणारे ‘डोह’कार श्रीनिवास विनायक कुलकर्णी, ज्यांना सर्वत्र अण्णा म्हणून ओळखले जात होते, यांचे निधन झाल्याने मराठी साहित्य जगतात शोककळा पसरली आहे. अण्णांच्या निधनामुळे केवळ एक महान साहित्यिक गेला नाही, तर कराडच्या सांस्कृतिक जीवनातील सहा-सात दशकांचा एक सुवर्णकाळ संपला आहे. सांगलीच्या मातीतील श्रीनिवास कुलकर्णी यांनी कराडमध्ये स्थायिक होऊन आपल्या साहित्यिक कारकिर्दीला सुरुवात केली. त्यांनी ओगले ग्लास वर्कमध्ये नोकरी केली, परंतु 1980 च्या दशकात कराडच्या कोयना वसाहतीत स्थायिक होण्याचा निर्णय घेतला. यावेळी, यशवंतराव चव्हाण यांनी त्यांना कराड न सोडण्याचा सल्ला दिला, जो त्यांच्या जीवनातील एक महत्त्वाचा टर्निंग पॉइंट ठरला. यामुळे अण्णांचे कराडशी असलेले नाते अधिक दृढ झाले आणि त्यांच्यामुळे ‘डोह’कार म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली. यशवंतराव चव्हाण यांच्यासोबत साहित्यिक चर्चा करताना अण्णांनी अनेक विचारांची देवाणघेवाण केली, ज्यामुळे कराड हे साहित्यिकांचे एक महत्त्वाचे ठिकाण बनले. अण्णांच्या ‘डोह’ या प्रसिद्ध कथेने राज्य शासनाचा पुरस्कार मिळवला होता, ज्यामुळे त्यांना कराडच्या नगराध्यक्ष पी. डी. पाटील यांच्या हस्ते गौरविण्यात आले. याशिवाय, विंदा करंदीकर साहित्य पुरस्कार मिळाल्यानंतर नगराध्यक्ष राजेंद्र यादव आणि मुख्याधिकारी प्रशांत व्हटकर यांच्या उपस्थितीत त्यांचा सन्मान करण्यात आला. अण्णांच्या कार्यामुळे कराड हे महाराष्ट्रातील अनेक दिग्गज साहित्यिकांचे स्नेहस्थान बनले. पु. ल. देशपांडे, शांता शेळके, वसंत बापट यांसारख्या साहित्यिकांनी अण्णांच्या सान्निध्यात कराडमध्ये आपली प्रतिभा विकसित केली. लेखक प्रकाश संत यांच्यासोबतही अण्णांचा साहित्यिक संवाद कायम होता, ज्यामुळे कराडच्या भूमीत एक सृजनशील वातावरण निर्माण झाले. अण्णांनी आपल्या साहित्यनिर्मितीला कराडच्या मातीशी जोडले, ज्यामुळे या ठिकाणाला मराठी साहित्याच्या नकाशावर एक मानाचे स्थान मिळाले. त्यांच्या निधनाने कराडच्या सांस्कृतिक जीवनातील सहा दशकांची एक घट्ट नाळ तुटली आहे. अण्णांच्या बंधू श्रीधर कुलकर्णी यांनी सांगितले की, “आम्ही सांगलीचे असलो तरी आमची नाळ कराडशीच घट्ट जुळलेली राहिली.” अंतिम दर्शनासाठी जमलेल्या स्थानिक साहित्यिक, कार्यकर्ते आणि मान्यवरांनी अण्णांच्या कराडशी असलेल्या नात्याची गोड आठवण यावेळी व्यक्त केली. अण्णांच्या जाण्यामुळे साहित्य क्षेत्रात निर्माण झालेली पोकळी कधीही भरून येणार नाही.