New IT Rules for Social Media:सोशल मीडियावर केंद्राचा अंकुश; आक्षेपार्ह मजकूर हटवण्यासाठी कंपन्यांना नवी डेडलाईन

केंद्र सरकारने सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील आक्षेपार्ह आणि संवेदनशील मजकूर हटवण्याच्या प्रक्रियेत मोठा बदल केला आहे. यापूर्वी, या प्रकारच्या मजकुरावर कारवाई करण्यासाठी २४ तासांचा कालावधी होता, परंतु आता या नियमांच्या आधारे, संबंधित मजकूर २ तासांच्या आत हटवणे अनिवार्य केले आहे. माहिती तंत्रज्ञान नियम, २०२१ मध्ये १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुधारणा करण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे हे नवीन नियम लागू झाले आहेत. यामध्ये मुख्यतः 'डीपफेक' आणि एआयच्या साहाय्याने तयार करण्यात आलेल्या दिशाभूल करणाऱ्या माहितीला आळा घालणे हा मुख्य उद्देश आहे. यामुळे डिजिटल जगात खोटी माहिती पसरवण्यावर नियंत्रण ठेवणे शक्य होईल.

नग्नता किंवा बनावट ओळख दर्शविणाऱ्या आक्षेपार्ह सामग्रीबाबत तक्रारींवर पूर्वीच्या २४ तासांच्या कालावधीऐवजी आता २ तासांच्या आत कारवाई करणे आवश्यक आहे. न्यायालय किंवा सक्षम सरकारी प्राधिकरणाकडून वैध आदेश प्राप्त झाल्यानंतर बेकायदेशीर मजकूर हटवण्यासाठी आधी ३६ तासांची मुदत होती, जी आता कमी करून ३ तास करण्यात आली आहे. याशिवाय, सामान्य नागरिकांच्या तक्रारींवर तात्काळ उत्तर देणेही आवश्यक आहे. यामुळे वापरकर्त्यांच्या तक्रारींचे निवारण करण्याची मुदत ७२ तासांवरून कमी करून ३६ तास करण्यात आली आहे.