64 Martyrs' Blood Ignites Freedom Flame in Nagpur: नागपुरात स्वातंत्र्यज्योत पेटवणाऱ्या ६४ हुतात्म्यांचे बलिदान

डॉ. योगेश पांडेनागपूर : १९४२ च्या 'भारत छोडो' आंदोलनाच्या काळात नागपूरने स्वातंत्र्याच्या लढ्यात एक महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. ब्रिटिश राजवटीविरोधात नागपूरकरांनी एकत्र येऊन आपल्या हक्कांसाठी आवाज उठवला. या आंदोलनात नागपूरच्या नागरिकांनी जोशात रस्त्यावर उतरून ब्रिटिश पोलिसांच्या बंदुकांच्या गोळ्यांचा सामना केला. या लढ्यात ६४ जणांनी आपल्या प्राणांची आहुती दिली, ज्यांचे बलिदान आजही नागपूरच्या इतिहासात अमर आहे. ब्रिटिश सत्तेने स्वातंत्र्याची मागणी दडपण्याचा प्रयत्न केला, तरी नागपूरकरांनी कधीही मागे हटले नाहीत. या आंदोलनाने नागपूरच्या मातीत एक आगळा ठसा निर्माण केला, ज्यामुळे स्वातंत्र्याची ज्वाला अधिक तीव्र झाली.

'भारत छोडो' च्या घोषणेनंतर नागपूरमध्ये आंदोलनाची लाट उठली. ९ ऑगस्ट ते १३ ऑगस्ट या कालावधीत नागपूरच्या प्रत्येक गल्लीत क्रांतीची मशाल पेटली होती. शाळा, महाविद्यालये, गिरणी कामगार आणि व्यापारी वर्गाने एकत्र येऊन ब्रिटिश सत्तेविरोधात आवाज उठवला. १० ऑगस्ट रोजी, नागपूरच्या विविध भागांत मोर्चे निघाले. विशेषतः व्हेरायटी चौकात हजारो विद्यार्थ्यांनी एकत्र येऊन एकत्रितपणे आंदोलन केले. या दरम्यान, ब्रिटिश पोलिसांनी आंदोलनकर्त्यांवर गोळीबार करून त्यांना चिरडण्याचा प्रयत्न केला, पण नागपूरकरांनी या गोळीबाराला धैर्याने तोंड दिले. या संघर्षात अनेक नागरिक जखमी झाले, तरीही त्यांचा उत्साह कमी झाला नाही.